Birdman George

Dinsdag, 24-2-2015

Vandaag een drukke dag, want we hebben 2 excursies. Eerst gaan we met Birdman Aka George Mateariki mee, hij weet enorm veel over het hele ecosysteem op Atiu. Vijftig jaar geleden is men hier een ananas plantage begonnen, dit bleek een ecologische ramp. Door het gebruik van kunstmest, pesticiden en de eenzijdige teelt is een deel van het ecosysteem hier verwoest, zelfs de vis uit het lagoon is vergiftigd.
Maar dit is nog niet alles, er waren ook sinaasappelbomen, en plantages.
Met wel hele grote bomen, de grootste had bijvoorbeeld een opbrengst van 3,5m3 aan sinaasappelen.
Maar de eigenaren van de plantage, een New Zealand compagnie, had gehoord dat de Amerikaanse sinaasappelen, de navel- en de handsinasappel, veel beter in de markt lag dan die van de Cook islands.
De Sinasappel van de Cook islands had een geel groene dunne schil en veel sap, de Amerikaanse had een mooie orange dikke schil die makkelijk te pellen is, maar weinig sap.
Dus er werden nieuwe sinasappelbomen gepland, en wat gebeurde er na twee jaar bij de eerste opbrengst, de nieuwe bomen gaven de zelfde sinaasappelen als de oorspronkelijke bomen, een dunne geel groene schil een veel sap.
Wat bleek was dat de sinasappelbomen in Amerika, een winter meemaakten, en dat daardoor de schil dikker werd, een mooie orange kleur kreeg en ook minder sap bevat.
Dus alle herbeplanting was voor niets geweest, alle oorspronkelijke bomen waren inmiddels verwijderd, maar het ergste komt nog.
Door de import van de nieuwe bomen, kwamen er ook ziekten mee.
En binnen 5 jaar wilde er geen Sinasappelboom meer groeien, en ook nu zitten de ziekten nog in de bodem.
Een enorme strop voor de eilandbewoners die moeten leven van wat het eiland hun geeft.
Maar Birdman George probeerd samen met anderen de natuur zijn oorspronkelijke evenwicht terug te geven.
Bijvoorbeeld door vogels die hier vroeger leefden te herintroduceren, zo heeft George, van 2001 tot 2003, ieder jaar 10 Kakerori birds vrijgelaten, en nu is er een stabiele populatie.
Ook heeft George er voor gezorgd dat de hier rond lopende scheepsrat is verdwenen.
Ter afsluiting van de tour verrast George ons met een tropische verrassing, dan wel zonder de chocolade.
Maar George moest dan wel eerst de boom in, en op miraculeuze wijze lukte het hem om boven te komen. Dit deed hij met behulp van een koord wat hij ervoor in 5 minuten gevlochten had van een palmblad. En dan te bedenken dat deze man een jaar ouder was dan ons!
Van de rest van de gekapte palmbladeren (ja het was een ecotoer, haha) maakte hij heel handig borden en een dienblad en iedereen had zelf bestek meegenomen (10 vingers).
Hij legde papaja's op het dienblad, strooide er verse geraspte kokos overheen, doorgesneden limoenen en kleine bananen eromheen en we hebben heerlijk zitten smullen. Ik weet niet of het thuis ook zo lekker smaakt maar we gaan het zeker proberen.

Iets later (een uur) dan gepland kwamen we terug met de Birdman, we gaan even naar het kantoor en Roger zegt; "Paiere staat al achter je" De tam tam gaat snel op dit eiland, iedereen weet van elkaar wat ie doet en de toeristen zijn hier een soort van bezienswaardigheid.
Dit merken we vanmiddag ook weer als we met Paiere in de auto door het dorp rijden, kinderen komen vlak langs de auto rijden of lopen en zeggen "hello". Paiere verteld dat de Atiu vroeger bij het moeras woonden, hier kon je goed tarro verbouwen wat een van de belangrijkste voedingsmiddelen is. Door de missionarissen zijn ze echter naar boven naar het centrum van het eiland verdreven, om ze goed in de gaten te kunnen houden en te bekeren tot het christendom. Dit is behoorlijk gelukt want iedereen is hier christen. Er waren hier 3 tribes die ieder een eigen dorp en chief en subchiefs hadden, nu zijn dat er 5. Volgens mij moet de helft dan chief zijn, want zoveel mensen wonen er niet op dit kleine eiland (26 km2). Een van de chiefs (Ariki) vond zichzelf het meest belangrijk, want hij droeg zijn tribe op koraal brokken naar boven te brengen in manden, zijn huis op te hogen als een soort van paleis en er een verhoogde muur omheen te zetten. Er is wel een rangorde, maar in de meetinghouse worden alle zaken democratisch besproken en besloten. Vroeger werd daarbij ook nog gezongen en gedanst, maar dit mocht niet meer van de kerk.

Papa Paiere Mokoroa, is onderwijzer in alle vakken, maar heeft zich gespecialiseerd in de Maori cultuur, heeft gestudeerd Sociologie en antropologie.
Hij is de laatste Story Teller van Atiu, de volksgeschiedenis wordt niet opgeschreven maar mondeling doorgegeven.
Wel is hij mede auteur van twee boeken, "Atiu-An Island Community", en "Cook Islands Culture".
Aan het eind van de tocht nodigt hij ons uit om thee te komen drinken bij hem thuis, we voelen ons vereerd. Zijn vrouw heeft al van alles klaargezet; sandwiches, crackers, sweet potatoes, kokosloten en ontvangt ons hartelijk. Helaas kan ze niet deelnemen aan het gesprek, want ze is nogal doof. Behoorlijk, want ik hoor de hele tijd haar gehoorapparaat piepen. Na een tijdje verteld Paiere dat zijn vrouw ons weer weg zal brengen, ze moet er toch in de buurt zijn. Vrouw Paiere stommelt op blote voeten naar de auto en nodigt ons uit. Gelukkig is het niet zo ver. Ze rijd op routine want als Ton iets vraagt kijkt ze naar links en geeft al rijdend uitgebreid antwoord op de vraag. Ook zwaait ze uitgebreid naar iedereen die we tegenkomen en slingert daarbij vervaarlijk over de weg. Je ziet ook kinderen van een jaar of 7 hier voorbij scheuren, de politie woont ook op het eiland. Hij zal niet moeilijk doen, anders heeft hij hier geen leven meer!
Eigenlijk is het net zo als de natuur hier, steeds ontstaat er weer een nieuw evenwicht, worden er nieuwe regels gemaakt, vreemde dingen geïmporteerd, heel boeiend.
Na deze excursies is het echt tijd om af te koelen in het zwembad, ohhh lekker, we zien een ijsvogel langsvliegen, en daarna diner. Het is weer erg gezellig, zeker omdat die zeurmensen uit Duitsland nu helemaal aan de andere kant zitten en we hebben het al snel over Australië, belgisch bier en de Cave excursie van onze Belgische buren.